Spadek – to z definicjiogół praw i obowiązków zmarłego o charakterze cywilnoprawnym. W praktyce oznacza to, że po zmarłym możemy odziedziczyć zarówno nieruchomości, ruchomości, pieniądze jak również i zobowiązania pieniężne, które należy uregulować (tzw. długi). Często zdarza się, że odrzucenie spadku jest jedyną drogą w celu uniknięcia dużych – często przewyższających wartość samego spadku – długów spadkowych.
Spadkobierca ma trzy możliwości przyjęcia spadku. Należą do nich: przyjęcie spadku wprost (czyli przyjęcie spadku bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe), przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (spadkobierca odpowiada za długi spadkowe do wysokości majątku jaki pozostawił zmarły), jak również może on odrzucić spadek.
W sytuacji, gdy długi spadkowe są bardzo wysokie, a majątek po zmarłym nie pokryje tych długów najkorzystniejszym rozwiązaniem wydaje się złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Należy pamiętać, iż osoba która złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku traktowana jest według prawa jako osoba, która nie dożyła otwarcia spadku po zmarłym, czyli zmarła przed spadkodawcą.
W takiej sytuacji należy pamiętać, że jeśli złożyliśmy oświadczenie o odrzuceniu spadki i według przepisów prawa w konkretnym postępowaniu spadkowym będziemy traktowani jako osoba nie żyjąca, to w hierarchii dziedziczenia zastąpią nas automatycznie nasze dzieci. Sytuacja wydaję się prosta wtedy, gdy dzieci są już pełnoletnie, wtedy mogą one samodzielnie złożyć oświadczenia o odrzucenia spadku. Problem pojawia się jeśli dzieci są małoletnie, bowiem nie mogą one samodzielnie złożyć odpowiedniego oświadczenia, tylko rodzice muszą zadbać o to by odrzucić spadek w ich imieniu.
W polskim prawodawstwie rozróżniamy ogólnie mówiąc czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczające zwykły zarząd. Odrzucenie spadku za nasze małoletnie dziecko jest uznawane za czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka i w związku tym, na dokonanie tej czynności konieczne jest zezwolenie sądu rodzinnego.
By dokonać odrzucenia spadku w imieniu małoletniego należy złożyć w sądzie – wydział rodzinny i spraw nieletnich – wniosek o udzielenie zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem dziecka. Sąd rozpatrując sprawę ocenia wiele elementów, należą do nich między innymi legalność czynności (odrzucenie spadku zwykle jest zgodne z obowiązującym prawem) i jej celowość, to znaczy czy na odrzuceniu spadku nie ucierpi majątek dziecka.
Rodzic bądź opiekun prawny składający taki wniosek powinien wraz z nim dostarczyć dowody potwierdzające, iż spadek który ma odziedziczyć małoletni obciążony jest zadłużeniem i dziedziczenie przez dziecko takiego majątku nie ma logicznego wytłumaczenia – jest dla niego niekorzystne. Uzyskanie zgody od Sądu zezwala na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku za małoletniego w trakcie trwania postępowania spadkowego. Istnieje również możliwość by dokonać odrzucenia spadku poprzez notariusza. Należy pamiętać, iż oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być odwołane.
Istotnym jest też, że oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku można złożyć tylko w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania – najczęściej będzie to od dnia śmierci spadkodawcy. W chwili obecnej nie złożenie takiego oświadczenia w wymaganym terminie wiąże się z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
aplikant radcowski
Michał Marjański
Data: 28 czerwca 2017 r.