Art. 101 § 4 k.r.o. „Jeżeli dziecko jest powołane do dziedziczenia wskutek uprzedniego odrzucenia spadku przez rodzica, to czynność polegająca na odrzuceniu spadku w imieniu dziecka przez rodzica, któremu w tym zakresie przysługuje władza rodzicielska, gdy jest dokonywana za zgodą drugiego z rodziców, któremu również w tym zakresie przysługuje władza rodzicielska, albo gdy jest dokonywana wspólnie, nie wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego albo, w przypadkach wskazanych w art. 6401 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, sądu spadku – jeżeli spadek odrzucają inni zstępni rodziców tego dziecka. W braku porozumienia rodziców stosuje się przepis § 3.”
Ostatnie zmiany w polskim Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym wywołały duże zainteresowanie wśród rodziców, którzy chcieliby odrzucić spadek w imieniu swojego małoletniego dziecka. Artykuł 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczy konkretnie sytuacji, w których dziecko dochodzi do potencjalnego dziedziczenia spadku przy uprzednim odrzuceniu spadku przez rodzica. Zgodnie z nowymi przepisami, rodzice nie muszą już ubiegać się o zezwolenie sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku przez małoletniego, jeśli drugi rodzic, któremu również przysługuje władza rodzicielska, wyraził na to zgodę.
Wcześniej, procedura odrzucenia spadku w imieniu dziecka wymagała udzielenia zgody przez sąd opiekuńczy, co przysparzało niekiedy trudności. Jednak w wyniku przeprowadzonych zmian, rodzice, którzy posiadają władzę rodzicielską nad dzieckiem, mogą dokonać tej czynności za zgodą drugiego rodzica, o ile również posiada on władzę rodzicielską, lub razem, bez konieczności wydania zgody przez sąd opiekuńczy.
Niewątpliwie zmiana ta stanowi pewne ułatwienie dla rodziców. Jednak warto zauważyć, że ograniczenie interwencji sądu w takie sprawy może również rodzić pewne kontrowersje. Sąd opiekuńczy pełnił dotychczas ważną rolę w kontrolowaniu i ochronie interesów dziecka, szczególnie w przypadku tak istotnych kwestii jak dziedziczenie.
Podsumowując, zmiany w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym dotyczące art. 101 § 4 mają na celu ułatwienie procedury odrzucenia spadku w imieniu dziecka, gdy jedno lub obydwoje z rodziców za siebie spadek już odrzucili. Obecnie, za zgodą drugiego rodzica lub wspólnie, rodzice mogą dokonać tej czynności bez konieczności uzyskiwania zgody sądu opiekuńczego.
Jest to nowa instytucja i nie znana jest na tę chwilę praktyka sądowa w jaki sposób konkretne sądy będą postępować.
Data 06 lutego 2024 r.
Michał Marjański Radca Prawny